Plan działania
I. Założenia modelu
- Prawo zostaje takie, jakie jest – Sejm wybiera 15 sędziów–członków KRS.
- Obywatele przejmują realną inicjatywę:
- to oni wskazują kandydatów,
- Sejm ma polityczny koszt, jeśli ich zignoruje.
- Mandat obywatelski > mandat stowarzyszeniowo–polityczny:
- priorytet mają kandydaci z szerokim poparciem obywateli,
- kandydaci wysunięci głównie przez upolitycznione stowarzyszenia są traktowani jako „gorsi ustrojowo”.
- Kryteria kandydata – jasne i czytelne dla zwykłego człowieka:
- brak działalności politycznej,
- brak udziału w wojnach partyjnych,
- szacunek dla obowiązującego prawa (może je krytykować merytorycznie, ale nie nawołuje do jego ignorowania),
- nie należy do upolitycznionych stowarzyszeń, które w uchwałach kwestionowały obowiązujące ustawy i wdawały się w spór polityczny
- rzetelny dorobek orzeczniczy.
II. Procedura obywatelskiego wyłaniania kandydatów – krok po kroku
To wszystko da się zrobić bez zmiany ustawy, czystą praktyką.
Krok 1 – Komitet Obywatelski
Powstaje np. „Obywatelski Komitet ds. KRS”
Krok 2 – Ogłoszenie naboru kandydatów
Komitet:
- publicznie ogłasza nabór kandydatów na członków KRS (sędziów),
- przedstawia kryteria (poniżej w części III),
- wyznacza termin zgłoszeń (np. 30 dni od ogłoszenia).
Krok 3 – Zgłoszenia kandydatów
Zgłosić się mogą:
- sami sędziowie,
- grupy obywateli (np. 50 osób popierających konkretnego sędziego),
- organizacje społeczne (ale z jasnym obowiązkiem ujawnienia powiązań).
Każde zgłoszenie zawiera:
- CV zawodowe sędziego,
- opis dorobku (sprawy, publikacje, działalność dydaktyczna),
- deklarację apolityczności (wzór niżej),
- zgodę kandydata na kandydowanie.
Krok 4 – Zbieranie podpisów obywateli
„Sejm wybiera tych sędziów, którzy mają 2000 podpisów obywateli…”
Obowiązujące prawo mówi o 2000 podpisach – to minimum formalne.
Społecznie można podnieść poprzeczkę:
- komitet obywatelski przyjmuje za swój standard np. co najmniej 10 000 podpisów z minimum 8 województw,
- zbiórka jest jawna (z poszanowaniem RODO – imiona i miejscowości mogą być publikowane, PESEL nie),
- każdy podpisujący oświadcza, że zna kryteria kandydata.
Im większa liczba podpisów, tym większy realny mandat społeczny.
Krok 5 – Publiczna prezentacja kandydatów
Komitet:
- organizuje publiczne wysłuchania (online / na żywo), [np. w kanale ZERO z możliwością streamingu w innych telewizjach]
- zadaje te same pytania każdemu kandydatowi (dot. rozumienia niezawisłości, granic aktywności publicznej sędziego, stosunku do sporów politycznych),
- publikujemy nagrania i stenogramy na naszej stronie,
- przygotowujemy krótkie sylwetki kandydatów w formie zrozumiałej dla obywatela.
Krok 6 – Obywatelska „lista rekomendowanych kandydatów”
Na koniec komitet:
- wskazuje np. 15 kandydatów (albo 2–3 na każde wolne miejsce),
- przy każdym podaje:
- liczbę zebranych podpisów,
- brak powiązań politycznych,
- brak działalności w upolitycznionych stowarzyszeniach,
- główne argumenty „za”.
To jest lista, którą publicznie przekazujemy Marszałkowi Sejmu i klubom poselskim.
Krok 7 – Nacisk polityczny, nie prawny
Kluby poselskie i Sejm mogą:
- te kandydatury przyjąć,
- częściowo przyjąć,
- zignorować.
ALE:
- każda decyzja jest publiczna,
- media i obywatele widzą, że np. kandydat z 50 000 podpisów został odrzucony na rzecz osoby z mocno upolitycznionego stowarzyszenia.
To tworzy koszt polityczny upolitycznienia KRS.
III. Przykładowe kryteria dla kandydata
Komitet mógłby przyjąć np. takie kryteria pozytywne i negatywne.
Kryteria pozytywne (kandydat powinien):
- Być sędzią o którym mowa w art.178 Konstytucji
- Mieć stabilny dorobek orzeczniczy, bez poważnych uchyleń dyscyplinarnych.
- Być znany z rzetelności i kultury wokandowej.
- Być gotów publicznie wyjaśnić swoje spojrzenie na:
- niezawisłość,
- rolę sądu w demokracji,
- relację sędzia–polityka–obywatel.
Kryteria negatywne (kandydat nie może):
- Należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów
- Pełnić funkcji we władzach stowarzyszeń, które jawnie wspierają konkretny obóz polityczny.
- Brać udziału w manifestacjach o charakterze anarchistycznym
- Podważać obowiązującego prawa w sposób wzywający do jego niestosowania i podważać statusu innego sędziego
- Stawiać prawa międzynarodowego ponad Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej i ustaw w obszarach kompetencji nie przekazanych w Traktatach
IV. Wzór deklaracji kandydata – „mandat obywatelski, nie polityczny”
Dokument, który każdy kandydat podpisuje.
DEKLARACJA KANDYDATA NA CZŁONKA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA
Ja, niżej podpisany/a …………………, sędzia …………………, oświadczam, że:
- Nie należę do żadnej partii politycznej ani nie pełnię funkcji w jej organach. Nie prowadzę działalności publicznej nie dającej się pogodzić z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów
- W okresie ostatnich 10 lat nie pełniłem/am funkcji we władzach stowarzyszeń, które prowadzą działalność o jawnym charakterze politycznym lub partyjnym.
- Zobowiązuję się powstrzymywać od publicznego udziału w sporach politycznych, manifestacji, oraz kwestionowania konstytucyjnych organów państwa.
- Uznaję obowiązek stosowania prawa Rzeczypospolitej Polskiej, oraz korzystania wyłącznie z przewidzianych prawem instrumentów (pytanie prawne, skarga konstytucyjna, środki zaskarżenia) w celu zapewnienia poprawnej legislacji.
- Przyjmuję, że moja rola w Krajowej Radzie Sądownictwa ma charakter służby publicznej, a nie reprezentowania interesów jakiegokolwiek środowiska zawodowego, politycznego czy towarzyskiego.
Data, podpis
V. Wzór obywatelskiego stanowiska (do debaty publicznej / dla organizacji)
Stanowisko w sprawie obywatelskiego sposobu wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa
Mając świadomość, że obowiązująca ustawa powierza Sejmowi wybór 15 sędziów–członków Krajowej Rady Sądownictwa, uznajemy, że:
- Aby uniknąć upolitycznienia KRS, Sejm powinien w pierwszej kolejności wybierać tych kandydatów, którzy uzyskali szerokie, udokumentowane poparcie obywateli, wyrażone w podpisach i udziale w konsultacjach publicznych.
- Za szczególnie pożądanych kandydatów uważamy sędziów, którzy:
- nie angażują się w spory polityczne,
- nie uczestniczyli w sporze politycznym na arenie międzynarodowej, który doprowadził do nałożenia kar na Polskę
- nie pełnią funkcji we władzach stowarzyszeń o jawnym profilu politycznym,
- szanują obowiązujące prawo i korzystają z przewidzianych procedur przewidzianych w Konstytucji RP
- Uważamy, że wybór do KRS sędziów zgłaszanych przede wszystkim przez środowiska bezpośrednio związane z aktualną władzą polityczną lub z upolitycznionymi stowarzyszeniami budzi uzasadnione wątpliwości co do bezstronności i niezależności tego organu.
- Dlatego wzywamy kluby parlamentarne do przyjęcia nieformalnej zasady, że w pierwszej kolejności będą głosować za kandydatami, którzy:
- posiadają najszerszy mandat obywatelski (liczba podpisów, zasięg terytorialny poparcia),
- złożyli publiczną deklarację o powstrzymaniu się od działalności politycznej,
- poddali się obywatelskim wysłuchaniom i ocenie publicznej.
Uważamy, że taki sposób korzystania z obowiązującej ustawy pozwoli zminimalizować ryzyko upolitycznienia KRS, przy jednoczesnym zachowaniu demokratycznego charakteru procesu i realnego udziału obywateli w kształtowaniu składu tego konstytucyjnego organu.
Podpisy: …
1️⃣ZAPROSZENIE DLA SĘDZIÓW
(do publikacji na stronie, FB, X, wysyłki mailowej)
OBYWATELSKI KOMITET DS. KRS
zaprasza sędziów do zgłaszania kandydatur na członków Krajowej Rady Sądownictwa
Szanowni Państwo,
W związku ze zbliżającymi się wyborami 15 sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa, obywatele zrzeszeni w Obywatelskim Komitecie ds. KRS rozpoczynają otwartą procedurę wyłaniania kandydatów, którzy:
- mają realne poparcie społeczne,
- są apolityczni i bezstronni,
- szanują obowiązujące prawo i działają w jego ramach,
- nie angażują się w bieżące spory polityczne,
- cieszą się nieposzlakowaną opinią i zaufaniem obywateli.
Zapraszamy sędziów wszystkich szczebli do zgłaszania swoich kandydatur.
Zgłoszenie obejmuje:
- Formularz kandydata
- Deklarację apolityczności
- Zgodę na udział w publicznym wysłuchaniu (online)
Zgłoszenia prosimy kierować na adres:
📧 [tu wstawiamy swój adres e-mail]
Termin składania zgłoszeń: [np. do 30 dni]
Po zakończeniu procesu zbierania podpisów przekażemy pełną listę rekomendowanych kandydatów Marszałkowi Sejmu oraz wszystkim klubom parlamentarnym.
2️⃣ FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY KANDYDATA–SĘDZIEGO
FORMULARZ ZGŁOSZENIA KANDYDATA
na członka Krajowej Rady Sądownictwa
(Obywatelski Komitet ds. KRS)
1. Dane osobowe
- Imię i nazwisko:
- Sąd / stanowisko:
- Rok powołania na urząd sędziego:
- Kontakt (e-mail):
2. Dorobek zawodowy
- Krótki opis doświadczenia (max 200 słów):
- Najważniejsze sprawy / obszary orzecznicze:
- Działalność dydaktyczna / szkoleniowa (jeśli dotyczy):
- Publikacje (opcjonalnie):
3. Uzasadnienie kandydatury (max 300 słów)
Dlaczego chcę pełnić funkcję członka KRS?
Jak rozumiem niezależność sądownictwa?
Jak powinna wyglądać odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów?
4. Zgoda na udział w publicznym wysłuchaniu
☐ wyrażam zgodę
☐ nie wyrażam zgody
5. Oświadczenia
☐ Załączam podpisaną Deklarację Apolityczności
☐ Wyrażam zgodę na publikację mojego zgłoszenia i wizerunku na potrzeby procesu obywatelskiego
Data, podpis
3️⃣ DEKLARACJA APOLITYCZNOŚCI
(To najważniejszy dokument — fundament całego projektu)
DEKLARACJA APOLITYCZNOŚCI
kandydata na członka Krajowej Rady Sądownictwa
Ja, niżej podpisany/a ___________________________________________
sędzia _________________________________________________________,
oświadczam, że:
- Nie należę i nie należałem/am w ciągu ostatnich 10 lat do żadnej partii politycznej ani komitetu wyborczego.
- Nie należę i nie należałem/am do stowarzyszeń sędziowskich, które uczestniczyły w sporze politycznym na arenie międzynarodowej, który doprowadził do nałożenia kar na Polskę
- Nie pełniłem/am funkcji w żadnym stowarzyszeniu prowadzącym działalność o charakterze politycznym lub jawnie wspierającym określone partie.
- Nie brałem/am udziału w manifestacjach, zgromadzeniach i wydarzeniach, których charakter jednoznacznie wspierał określone partie lub liderów politycznych.
- Uznaję obowiązek stosowania prawa Rzeczypospolitej Polskiej, a jego ocenę konstytucyjną pozostawiam organom do tego powołanym.
- Zobowiązuję się nie komentować bieżącej polityki ani nie angażować się w spory partyjne podczas pełnienia funkcji członka KRS.
- Przyjmuję, że funkcja członka KRS ma charakter służby publicznej, a nie reprezentowania interesu jakiegokolwiek środowiska.
Data, podpis
4️⃣ LISTA PODPISÓW OBYWATELI
(wersja do druku, prosta i zgodna z RODO)
LISTA POPARCIA OBYWATELSKIEGO
dla kandydata na członka Krajowej Rady Sądownictwa
Ja, niżej podpisany/a, udzielam poparcia kandydaturze:
[imię i nazwisko sędziego]
| Lp. | Imię i nazwisko | Miejscowość | Podpis |
|---|---|---|---|
| 1 | |||
| 2 | |||
| 3 | |||
| … |
Klauzula RODO (obowiązkowa):
Dane są zbierane wyłącznie na potrzeby potwierdzenia poparcia dla kandydata do KRS. Administrator nie przetwarza danych w innych celach. Po zakończeniu procesu dane zostaną zanonimizowane lub zniszczone.
5️⃣ KOMUNIKAT MEDIALNY DLA OBYWATELI I MEDIÓW
( do wrzucenia do prasy, internet, social media)
STARTUJE OBYWATELSKA PROCEDURA WYŁANIANIA KANDYDATÓW DO KRS
Obywatele przejmują inicjatywę – chcą apolitycznych sędziów w KRS
Obywatelski Komitet ds. KRS zapowiada rozpoczęcie pierwszej w Polsce społecznej procedury wyłaniania kandydatów–sędziów na członków Krajowej Rady Sądownictwa.
Celem inicjatywy jest:
- ograniczenie wpływu polityków na wybór sędziów w KRS,
- zapewnienie, że do KRS trafiają kandydaci z realnym mandatem obywatelskim,
- promowanie sędziów apolitycznych, rzetelnych i szanujących obowiązujące prawo,
- przeciwdziałanie upolitycznionym nominacjom.
Każdy sędzia spełniający kryteria apolityczności może zgłosić swoją kandydaturę.
Następnie obywatele będą zbierać podpisy pod wybranymi kandydaturami, organizować wysłuchania publiczne oraz przedstawią Sejmowi „Listę Obywatelskich Rekomendacji”.
Pełne informacje:
📧 kontakt: [….l]
🌐 strona: […]
📌 social media: […]